Soomaaliya iyo Geeska Afrika waxay heli karaan 300–800 mm roob sannadkii — laakiin biyahaas inteeda badan way lumiyaan sababtoo ah ma jiraan habab lagu kaydiyo. Kaydinta biyaha roobka waxay beeralayda siisaa biyo bilaash ah xilliga abaaraha.

Habab Caanka Ah

1) Saqafka guriga / xerada xoolaha

Saqaf saxan ah oo 100 mitir-laba-jibaaran (m²) wuxuu ka soo kaydsadaa 1,000 litir roob 10 mm kasta. Ku xidh gutter-ka cidhifka saqafka oo biyaha ku jiidi haan biyo (tank) plastic ah ama qaboojiye (cistern). Iska ilaali rooga ugu horeysa (first-flush diverter) oo wasakhda saaray.

2) Berkad dhulka qodan (water pan)

God dhulka ah oo 500–5,000 m³ leh oo lagu daboolay plastic-ga (HDPE liner) si biyaha aysan u liqi karin ciidda. Daboolayaasha ama geedaha agteeda waxay yaraysaa uumiga. Mid yar (500 m³) ayaa waraabin karta 0.5 hektar khudaarta dhowr bilood.

3) Zai pits

Godad yaryar (20×20×20 cm) oo lagu qodo dhulka qalalan; ku dar digo + samadka. Beero hal dhir godkii (galley, masaggada). Zai-yada waxay ururiyaan biyaha runoff-ka oo kor u qaadaan wax-soosaarka 50–100% dhulalka qalalan.

4) Mataambooyinka (terraces) iyo half-moon bunds

Dhulka jiifka ah, dhis matamboo ama bund (lay'b shaqal ah oo dheer 30 cm) si biyaha runoff-ka u joojiyaan oo ay u nuugaan ciidda. Tani waxay yarayn kartaa nabaad-guurka 60–80% oo waxay kaydsataa biyaha geedaha agtooda.

Xisaabinta Awooda

Caanka ah: Biyo (litir) = Aagga (m²) × Roobka (mm) × 0.8. Tusaale: saqaf 80 m² oo helay 50 mm roob = 80 × 50 × 0.8 = 3,200 litir. Sannad kasta, beerta 1 hektar waxay haysataa 4 milyan litir biyo roob (400 mm) — laakiin oo aan la kaydsan, way lumayaan.

Daryeelka iyo Nadaafadda

  • Daboolka haanta — ka hortag mosquitoes-ka iyo cudurrada (malariya, dengue).
  • Nadiifi gutter-ka iyo first-flush-ka bilkii kasta xilliga roobka.
  • Biyaha cabitaanka u jecel: ku shub chlorine 1 mg/L ama kari 5 daqiiqo.
  • Sannad kasta, bedel ama hagaajiy plastic liner-ka oo ka jaab.

Faa'iidooyinka Bay'adda

Kaydinta biyaha roobka waxay yarayn nabaad-guurka ciidda, kor u qaadda dhulka biyaha ku jira (groundwater recharge), oo yarayn fatahaadaha. Beerta hal hektar oo leh terraces iyo zai pits waxay ka soo nuugtaa 30–50% biyo roob oo dheeraad ah marka loo eego dhul aan la habayn.